Şarj İstasyonlarında İhmalin Bedeli Ağır Olur

SEKTÖR’den / Mustafa FAZLIOĞLU – Elektrik Mühendisi

Elektrikli araçlar hızla çoğalıyor, şarj istasyonları ülkenin dört bir yanında yükseliyor; ancak yüksek güçlü elektrik altyapısında yangın güvenliği ve periyodik kontrol hâlâ “sonra bakarız” anlayışına bırakılırsa, teknoloji değil ihmal büyür.

“Elektriği Yönetemeyen, Riski Yönetemez”

Elektrikli araç şarj istasyonları artık geleceğin teknolojisi değil, bugünün altyapısıdır. Otoparklarda, AVM’lerde, akaryakıt istasyonlarında, işyerlerinde ve toplu kullanım alanlarında yüksek güçlü elektrik sistemleri giderek yaygınlaşıyor.

Peki biz bu büyümeyi güvenlikle aynı hızda yönetebiliyor muyuz?

İşte asıl soru budur. Çünkü şarj istasyonu yalnızca bir cihaz değildir. Arkasında enerji kaynağı, dağıtım panosu, kablolar, koruma elemanları, topraklama sistemi, kaçak akım koruması, bağlantılar ve yangın güvenliği bulunan komple bir elektrik tesisatı vardır.

Cihazın çalışıyor olması, sistemin güvenli olduğu anlamına gelmez.

Bir elektrik mühendisi olarak yıllardır gördüğüm en tehlikeli yaklaşım şudur:

“Şimdiye kadar bir şey olmadı.”

Elektrik mühendisliğinde bu cümlenin hiçbir teknik karşılığı yoktur. Çünkü yangın çıkmadan önce kablo ısınabilir. Bağlantı gevşeyebilir. İzolasyon bozulabilir. Koruma elemanı görevini gerektiği gibi yerine getirmeyebilir. Topraklama sisteminde problem oluşabilir.

Risk çoğu zaman bağırmaz. Sessizce büyür.

“Periyodik Kontrol Rapor Değildir”

Şarj istasyonlarında periyodik kontrolü yalnızca bir belge üretme faaliyetine dönüştürmek, işin özünü kaçırmaktır. Gerçek kontrol; ölçmektir, test etmektir, değerlendirmek ve uygunsuzluğu ortadan kaldırmaktır. Topraklama ölçülecek. Koruma düzenleri değerlendirilecek. Kablo ve bağlantılar kontrol edilecek. Panolar incelenecek. Sistemin yük koşulları değerlendirilecek.

Yangın güvenliği, istasyonun bulunduğu yapı ve işletmenin bütünsel güvenlik sistemi içerisinde ele alınacak. Çünkü elektrik tesisatı ile yangın güvenliği birbirinden kopuk iki konu değildir.

Aynı zincirin iki halkasıdır. Birinin ihmal edilmesi diğerinin güvenliğini de zayıflatır.

“Yangın Çıkmadan Önce Mühendislik Devreye Girmeli”

Elektrikli araçların batarya teknolojisi, şarj güçleri ve istasyon kapasiteleri gelişiyor. Ancak teknoloji geliştikçe güvenlik yaklaşımının da gelişmesi gerekiyor. Bugün yüksek güçlü şarj altyapısı kurup yarın bakımını düşünmek mühendislik değildir. Bugün yatırım yapıp yarın kontrol etmek güvenlik değildir.

Önce kur, sonra bakarız anlayışı elektrik altyapısında kabul edilemez.

Çünkü elektrik hatayı affetmez. Yangın da ihmali affetmez. İş güvenliği ise “nasıl olsa bir şey olmaz” cümlesini hiç affetmez.

“Elektrikli Geleceğin Ön Şartı: Güvenlik”

Elektrikli araç dönüşümünü yalnızca kaç tane şarj istasyonu kurulduğuyla ölçmemeliyiz.

Asıl mesele; kaç istasyonun doğru projelendirildiği, kaçının mevzuata ve ilgili teknik standartlara uygun işletildiği, kaçının düzenli kontrol edildiği ve tespit edilen uygunsuzlukların gerçekten giderildiğidir.

Çünkü enerji dönüşümü yalnızca teknoloji yatırımı değildir.

Aynı zamanda insan hayatına karşı bir sorumluluktur.

Elektrikli araçlar geleceğin önemli bir parçası olabilir. Ama o geleceği kurarken güvenliği geride bırakırsak, teknoloji bizi ileriye değil, yeni risklere taşır.

Benim için mesele çok açık: Şarj istasyonunda elektriği vermek kolaydır. Asıl mühendislik, o elektriği güvenli vermektir.

Ve unutmayalım:

Yangın çıktıktan sonra yapılan kontrol, kontrol değildir. Gerçek mühendislik, yangın çıkmadan önce riski görmektir.